Thả rong hay ép dầu ép mỡ?????

Dạy dỗ con cái nên người không bao giờ và cũng chưa bao giờ là việc dễ dàng cả. Không có một chuẩn mực nào là đúng cho con cái chúng ta. Ta có thể thấy sao nhiều đứa trẻ ngoan hiền học giỏi thế mà con mình thì không, ta có thể thấy nhiều cha mẹ thất bại trong việc dạy con và cũng có thể ngưỡng mộ nhiều người sao có thể đào tạo thiên tài.... nhưng chắc gì con mình sẽ thành thiên tài nếu được nuôi dạy rập khuôn như vậy.

Thôi thì theo ý kiến của mẹ TinSie là cứ học cái hay của người xem nó có phù hợp với con mình không rồi gia giảm thêm sao cho phù hợp với khả năng và tính khí của con mình. Cái chính là mọi hành động của cha mẹ nên được suy nghĩ cân nhắc tính toán kỹ lưỡng đến từng centimet hệ quả hay hậu quả, và việc tính toán này phải dựa trên trái tim rộng mở đối với con cái là tốt nhất. Hãy hành động bằng cái đầu và trái tim tràn đầy yêu thương con cái.

Dưới đây là cách dạy con của Mẹ Hổ - Amy Chua một giảng viên đại học Yale và phân tích của giáo sư người Mỹ David Pikus. Như đã nói ở trên ĐỌC THAM KHẢO VÀ TỈA TÓT CÁI HAY THÔI NHE!

Theo ABC, Chua là một người Mỹ gốc Hoa, hiện là giảng viên trường luật Yale (Mỹ) và là tác giả của hai cuốn sách thuộc hàng bán chạy nhất về dân chủ trong thị trường tự do và sự sụp đổ của các đế chế.

Chồng chị, anh Jed Rubenfeld, cũng là giảng viên luật tại trường Yale và là một tiểu thuyết gia. Cả hai vợ chồng thống nhất với nhau rằng con cái của họ sẽ được nuôi dậy theo cách của người Trung Quốc chứ không phải của người phương Tây. Điều đó đồng nghĩa với việc có những hình phạt nặng nề, và trẻ phải xuất sắc trong mọi lĩnh vực.

Hiệu quả do cách dạy của Chua có lẽ không cần phải tranh cãi. Cô con gái lớn của chị, Sophia, là một thần đồng piano. Còn Lulu, cô con gái thứ hai của chị lại là một nghệ sĩ violin tài năng. Chua lúc nào cũng theo sát hai cô con gái, luôn đảm bảo rằng các con luyện tập ít nhất 3 tiếng mỗi ngày, thậm chí là vào kỳ nghỉ.

Trong cuốn sách của mình cô giải thích: những ông bố, bà mẹ Trung Quốc có thể làm được những điều tưởng như không thể theo cách nghĩ của người phương Tây. Người Trung Quốc có thể nói với con gái của họ rằng: "Này con béo quá, cần phải giảm cân thôi". Ngược lại, các cặp cha mẹ ở phương Tây sẽ phải cân nhắc rất kỹ vấn đề này, mà thường nói vòng vo rằng tăng cân có hại cho sức khỏe, và không bao giờ nhắc đến chữ "f" (trong từ fatty nghĩa là béo).

Theo NPA, trong cuốn nhật ký của mình chị chia sẻ:

"Rất nhiều người tự hỏi làm thế nào các bậc cha mẹ Trung Quốc có thể đào tạo được những đứa con giỏi như thế: thần đồng toán học, âm nhạc. Tôi có thể nói cho họ biết vì tôi đã áp dụng cách dạy đó với hai con gái của mình.

Sau đây là một vài điều mà hai cô con gái của tôi không bao giờ được phép làm:

- Ngủ nhà bạn

- Tụ tập đi chơi với bạn

- Tham gia các hoạt động vui chơi ở trường

- Than vãn về việc không được tham gia các hoạt động vui chơi ở trường

- Xem tivi hoặc là chơi điện tử

- Tự chọn các hoạt động ngoại khóa

- Điểm số dưới A

- Không đứng thứ nhất trong tất cả các môn học, trừ thể dục và kịch

- Chơi bất cứ nhạc cụ nào khác ngoài piano, violin

- Không chơi piano hay violin

Đa số cha mẹ phương Tây cho rằng mình đủ nghiêm khắc nhưng dù thế cũng không thể bằng các bà mẹ Trung Quốc. Chẳng hạn, những bạn bè ở châu Âu của tôi thường chỉ yêu cầu con họ tập chơi nhạc cụ mỗi ngày 30 phút, nhiều nhất là một giờ. Thế nhưng, nếu là một bà mẹ Trung Quốc thì một giờ vẫn còn là ít, thường trẻ phải luyện tập trong 2, 3 giờ mới được cho là nghiêm khắc.

Trong một nghiên cứu có sự tham gia của 50 bà mẹ Mỹ và 48 bà mẹ Trung Hoa nhập cư thì có đến 70% bà mẹ phương Tây nói rằng "yêu cầu thành thích học tập cao ở trẻ là không tốt" hay "cha mẹ cần thúc đẩy suy nghĩ ở con rằng học hành là niềm vui'.

Ngược lại, đa phần các bà mẹ Trung Quốc đều cho biết họ tin rằng con của họ có thể trở thành những học sinh ưu tú nhất, rằng "thành tích học tập của con cái phản ánh cách dạy con của cha mẹ" và nếu trẻ không đạt được thành tích xuất sắc ở trường học thì có nghĩa là cha mẹ đã không hoàn thành nhiệm vụ.

Cha mẹ Trung Quốc nghĩ rằng để giỏi một việc gì đó thì phải làm việc, trẻ con muốn giỏi thì phải học. Và điều hiển nhiên là không trẻ nào muốn học, đó là lý do vì sao việc ép buộc trẻ học là một điều cực kỳ quan trọng.

Tổng kết lại, các bà mẹ Trung Quốc luôn tin rằng:

- Việc học là quan trọng nhất

- Điểm A - cũng là điểm kém

- Trẻ phải học trước 2 năm so với các bạn cùng lớp trong môn toán

- Không bao giờ được khen con ở nơi công cộng

- Nếu trẻ không đồng ý với giáo viên hoặc huấn luyện viên thì cha mẹ luôn phải đứng về phía của giáo viên, huấn luyện viện

- Những hoạt động mà con của bạn nên được phép tham gia là những cái mà trẻ có thể dành huy chương và phải là huy chương vàng".

Bản thân tôi đã được nuôi dưỡng trong sự nghiêm khắc ngặt nghèo, nhưng cũng đầy tình thương, của cha mẹ mình, những người đã tới Mỹ từ năm 1960 khi còn là những sinh viên nghèo. Cha mẹ đã rất khắc nghiệt với 4 chị em tôi.

Mặc dù vậy, giờ đây tôi rất kính yêu và vô cùng biết ơn cha mẹ. Tôi nhận ra rằng họ đã tin tưởng vào tôi biết bao và hy sinh rất nhiều thứ vì tôi. Họ đã cho tôi những cơ hội tuyệt vời - tôi vào Harvard, tôi yêu thích công việc là một giáo sư về Luật tại Đại học Yale - và khiến tôi tự hào về nền văn hóa và các giá trị Trung Hoa của mình.

Đó là lý do tôi đã cố gắng nuôi dạy 2 cô con gái theo cách tương tự. Nhưng điều đó không dễ dàng. Tôi đang ở Mỹ, nơi mà thái độ làm cha mẹ rất khác biệt. Ở Mỹ, nuôi một đứa trẻ "biết vâng lời" được xem là cách tiêu cực và hai giờ tập violon mỗi ngày được nhiều người cho là bạo hành trẻ.

Với con gái lớn, Sophia, mọi thứ đều trôi chảy. Nhưng đến đứa thứ hai, Lulu thì tôi đã nhận ra rằng điều này rất khó khăn. Lulu ra đời với cá tính dữ dội, và ở tuổi 13, nó đã nổi loạn. Sau một đêm khủng hoảng, tôi nhận ra rằng tôi có nguy cơ mất con mãi mãi. Vì thế tôi đã thay đổi, mặc dù không hoàn toàn. Tôi từ chối thỏa hiệp về điểm số phải đạt xuất sắc ở trường và những thứ khác, nhưng tôi cho phép Lulu từ bỏ violon để chơi tennis và tôi cho bé được theo đuổi đam mê của mình.

Mỉa mai thay, so với nhiều bậc cha mẹ ở Trung Quốc, tôi thậm chí còn chưa được coi là rất nghiêm khắc. Chồng tôi là người Mỹ lai Do thái, và anh luôn khẳng định rằng con gái tôi đã nhận quá nhiều tự do cũng như chơi đùa. Cuốn sách của tôi không phải là bản hướng dẫn làm cha mẹ, mà là một câu chuyện kể lại về sự khám phá của tôi khi làm mẹ, nhằm tìm kiếm sự cân bằng giữa những điều tốt đẹp của văn hóa phương Đông và phương Tây.

Thật thú vị, khi nói đến cách nuôi dạy trẻ, tôi nghĩ phương Đông và phương Tây có những vấn đề đối lập. Vì thế có lẽ những gì người Trung Quốc học được từ cuốn sách của tôi là sự đối lập mà người phương Tây có thể làm.

Về tổng thể, tôi nghĩa các bậc cha mẹ phương Tây cho trẻ con quá nhiều tự do ở tuổi còn quá nhỏ. Trung bình trẻ con Mỹ dành thời gian xem tivi nhiều hơn 70% so với việc đến trường. Trong cuộc kiểm tra quốc tế PISA gần đây, người Mỹ đạt kết quả đáng ngại là thứ 23 về khoa học và 34 về toán - trong khi trẻ em Thượng Hải xếp thứ nhất. Trẻ em phương Tây có tỷ lệ lạm dụng rượu và ma túy cũng như mang thai ở tuổi vị thành niên đáng báo động. Mặc dù vậy, các trường đại học Mỹ tiếp tục là sự thèm muốn của cả thế giới, và Mỹ cũng vượt trội trong việc dạy cách sáng tạo, cải tiến và tinh thần lãnh đạo.

Cái gì sẽ là bài học cho Trung Quốc ở đây? Và đây là vài điều nhỏ mà Trung Quốc có thể học được từ phương Tây.

- Đầu tiên, trong khi trẻ em phương Tây có quá nhiều lựa chọn, thì trẻ cùng lứa với chúng ở Trung Quốc lại có quá ít. Giữa việc học ở trường, học thêm và làm bài tập, nhiều trẻ em Trung Quốc không hề được nghỉ, có quá ít cơ hội chơi đùa với bạn bè, khám phá bản thân và khám phá những điều chúng thực sự yêu thích. Điều tôi học được là khi trẻ lớn lên, cha mẹ nên lắng nghe sự lựa chọn của chúng một cách quan tâm hơn và dần dần cho chúng nhiều tự do hơn để thực hiện đam mê của mình.

- Thứ hai, cha mẹ Trung Quốc nên dành nhiều chú ý hơn đến cá tính của trẻ. Mỗi đứa trẻ là một sự khác biệt. Vì thế dựa vào thiên hướng của mỗi đứa con, những nghề nghiệp khác nhau sẽ khiến chúng hạnh phúc. Một số người có thể cảm thấy khó khăn để trở thành nhà nhiếp ảnh hay thiết kế thời trang, nhưng lại thích làm bác sĩ. Nếu các bậc cha mẹ Trung Quốc cởi mở hơn trong việc đánh giá sự "thành đạt", nó sẽ làm giảm sự cạnh tranh và áp lực khốc liệt mà các con họ phải chịu đựng.

- Cuối cùng, cha mẹ Trung Quốc rất thành công trong việc ép con họ ghi nhớ, thực hành và tập luyện - những kỹ năng mà tôi tin là phương Tây cần nhiều hơn nữa - nhưng họ cũng nên tìm cách khuyến khích sự sáng tạo và chủ động. Con gái tôi thật may mắn vì chồng tôi đã dạy cho chúng các giá trị của sự tư duy độc lập. Anh ấy luôn luôn hỏi "vì sao". Đó chỉ là vì người khác nói với bạn như vậy, còn bạn có thấy nó đúng không?

Làm cha mẹ là công việc nặng nhọc nhất tôi từng làm. Nhiều người chỉ trích tôi thực ra chưa hề đọc sách và không nhận ra rằng tôi đã viết lại thời kỳ khủng hoảng, khi Lulu nổi loạn và tôi bắt đầu cân nhắc lại mọi thứ từng làm.

Tôi đã rất may mắn vì điều chỉnh mình kịp thời - giờ đây các con gái và tôi là những người bạn gần gũi - và tôi muốn chia sẻ câu chuyện của mình với các bà mẹ khác, vì tất cả chúng ta đều đang phải vật lộn với vấn đề giống nhau: làm thế nào để nuôi con khỏe mạnh, hạnh phúc và tự lập? Tôi không có câu trả lời, nhưng tôi sẽ tiếp tục tìm kiếm sự kết hợp tốt nhất giữa phương Đông và phương Tây.

VnExpress.net ghi lại cuộc trao đổi với giáo sư Pickus về vấn đề này:

- Ông đánh giá thế nào về mặt mạnh và mặt yếu về cách dạy con của Amy Chua trong cuốn "Khúc chiến ca của mẹ Hổ"?

- Tôi cho rằng đây là một cuốn sách có giá trị. Chua xứng đáng nhận lời khen ngợi cho việc khơi dậy sự quan tâm với vấn đề muôn thủa là nuôi nấng và dạy bảo con cái, dẫu rằng tôi chưa hẳn đồng ý với những điều nêu trong đó

Cách giáo dục con của Chua rõ ràng khá khắc nghiệt, nhưng cũng hữu ích. Trước tiên chúng ta hãy tìm hiểu về nguồn gốc Chua chọn cách giáo dục này cho các con.

Amy Chua là một người Mỹ gốc Trung Quốc, và là dân nhập cư, cũng giống như tôi. Những người nhập cư thường sẽ phải phấn đấu rất nhiều, nhiều gấp đôi những người dân bản địa để có địa vị, kinh tế và cuộc sống tốt hơn, vươn tới tầng lớp thượng lưu. Chua lo lắng những đứa trẻ thế hệ thứ 3 - con cái cô được sống trong nhung lụa, với thói quen hưởng thụ sẽ trở nên hư hỏng và lười biếng. Và cô ấy phải dùng biện pháp "rắn".

Thực tế, với phương pháp dạy con như vậy thì chắc chắn hai cô con gái của mẹ Hổ phải chịu rất nhiều khổ cực để luyện tập. Tôi cho rằng, điều tích cực là Chua đã dạy con cách phải làm việc chăm chỉ để đạt được thành quả trong cuộc sống. Nhưng cách giáo dục ấy đồng thời cũng phản ánh sự lo lắng thái quá của bà về địa vị của người nhập cư, dễ làm con cái nhầm lẫn giữa thành công với địa vị, tên tuổi của mình được biết đến trong xã hội.

Những gì các con của Amy Chua đạt được cho thấy cách giáo dục có phần hà khắc của cô ấy có vẻ rất hiệu quả. Ông cho rằng rèn luyện trẻ nhỏ theo khuôn phép luôn là yếu tố giúp trẻ thành công?

- Thế nào là một đứa trẻ thành công, là một khái niệm không dễ trả lời. Hơn nữa, việc dạy dỗ con không phải là một sự thử nghiệm, và chỉ có thể biết được kết quả khi đến cuối chặng đường. Điều quan trọng không phải việc cha mẹ nên dễ dàng hay khắt khe, mà giúp trẻ học được những điều cần cho chúng. Đó là: những gì có giá trị đều khó khăn để đạt được, và biết sống độc lập, không sợ hãi, có sự kiêu hãnh về chính mình. Điều thứ nhất có thể mẹ Hổ đã làm được nhưng điều thứ hai thì tôi cho là cô ấy chưa thành công.

- Một vị giáo sư người Mỹ khác từng cho rằng bố mẹ nên nghỉ ngơi nhiều hơn, để con trẻ chơi, xem TV nhiều hơn và làm những gì chúng muốn. Như vậy họ sẽ cảm thấy thoải mái hơn, hạnh phúc hơn. Điều này tốt hơn nhiều so với việc quá khắt khe với trẻ. Quan điểm của ông về vấn đề này?

- Theo tôi, một đứa trẻ thành công là một đứa trẻ tự lập và có niềm kiêu hãnh về bản thân. Về quan điểm của vị giáo sư trên thì tôi cũng không rõ, nhưng tôi dám chắc nó hoàn toàn trái ngược với quan điểm của Amy Chua. Câu trả lời của tôi là cả hai trường hợp đều là tương đối. Đôi khi nên cho trẻ chơi nhiều hơn, xem TV nhiều hơn... bởi có thể chúng sẽ trở nên sáng tạo hơn, độc lập hơn... Nhưng đôi khi con trẻ xem TV vì chúng quá sợ cuộc sống bên ngoài. Như vậy chắc chắn chúng sẽ ít sáng tạo hơn, ít độc lập hơn...

Nhưng điều quan trọng nhất không phải là để con trẻ chơi nhiều, xem TV nhiều hơn hay dựa dẫm vào cha mẹ nhiều hơn, mà vấn đề là giúp chúng tin tưởng vào chính mình, chính năng lực và sức mạnh của bản thân để có thể đạt được thành công.

Thật ra, băn khoăn giữa việc nên cho trẻ chơi hay ép trẻ học chẳng khác nào tìm câu trả lời cho câu hỏi "Xây nhà thì điều gì quan trọng hơn, làm trần hay xây tường?", bởi hai việc này không thể so sánh với nhau và không thể chọn một.

- Vậy theo ông, những trẻ lớn lên với sự dạy dỗ khắc nghiệt sẽ trưởng thành như thế nào?

- Trẻ con khác bông hoa. Bông hoa là thực vật và ta sẽ biết nó phát triển thế nào trong một điều kiện nhất định. Trẻ con không thế. Việc tiên đoán xem trẻ sẽ trở thành người ra sao khi thụ hưởng một cách giáo dục nào đó là vô cùng khó khăn. Mỗi đứa trẻ là một cá thể độc lập, không ai giống ai.

Tuy nhiên, có một điều có thể biết trước là, nếu thông điệp mà bố mẹ gửi đến con cái là "địa vị xã hội mới quan trọng, còn những thứ khác chỉ vô nghĩa" thì sau này dù trẻ có thể trở nên giàu có và đầy quyền lực, chúng vẫn thấy không ổn khi đứng trước cha mẹ. Còn nếu nhận được thông điệp "hãy làm những việc thực sự có ý nghĩa và giá trị" từ bố mẹ, thì trẻ luôn luôn cố gắng để làm việc chăm chỉ hơn và chúng sẽ cảm thấy hạnh phúc vì điều đó.

- Tôi cũng sinh năm hổ, bằng tuổi Amy Chua. Tôi rất khâm phục cách dạy của mẹ Hổ nhưng không thể làm theo, bởi tôi không đủ năng lực, nghị lực theo đuổi việc đó, và tôi thấy đau lòng khi các con chống đối vì bị bắt làm những điều chúng không muốn. Nếu trong quá trình giáo dục con cái mà gặp phải sự phản kháng thì ông làm thế nào?

- Tôi cũng giống bạn, là không có khả năng thúc ép người khác. Với tôi thì trẻ cần được tự do để phát triển tốt nhất. Tôi chưa có con nên cũng không biết nếu bị các con chống đối thì phải làm thế nào. Nhưng khi bị học sinh phản đối ý kiến, tôi sẽ cố gắng giải thích cho các em hiểu rõ ý của tôi và vì sao tôi lại muốn như thế.

Thật ra, tôi không thể biết học trò hay con cái mình coi trọng điều gì hơn, và không thể bắt chúng phải nghe theo điều tôi nói. Đôi khi, các học trò cũng cố gắng thuyết phục tôi nghe theo chúng, nhưng tôi sẽ không thay đổi nếu thấy chúng không đúng.

(Theo báo VNexpress.net)